Thứ Sáu, 24 tháng 6, 2011

Chương III: Dân chủ và độc tài


“Tôi phản đối mọi hình thức độc tài, vì tất cả các chế độ độc tài đều là kẻ thù của tự do – dân chủ, kẻ thù của nhân dân”
(Minh Văn)
Sự khác nhau giữa Dân chủ và Độc tài
Đây là hai thể chế nhà nước đối lập nhau về bản chất. Chế độ dân chủ tồn tại trên cơ sở nền tảng là sự làm chủ của nhân dân và xã hội dân sự, ngược lại chế độ độc tài tồn tại dựa trên sức mạnh chuyên chế của một đảng phái duy nhất nắm quyền quản lý xã hội.
Về chế độ dân chủ
Trong chế độ tự do dân chủ thì các quyền con người được tôn trọng và thực thi trên thực tế. Những quyền này bao gồm: Tự do ngôn luận, tự do báo chí, tự do thành lập đảng phái, lập hội, tự do tín ngưỡng, tự do bầu cử, tự do đi lại…và rất nhiều quyền tự do căn bản khác. Nhà nước quản lý xã hội trên cơ sở một nhà nước pháp quyền, pháp luật được tôn trọng và là nền tảng cơ bản cho mọi mối quan hệ xã hội. Các đảng phái tồn tại độc lập và cạnh tranh lành mạnh với nhau thông qua lá phiếu của người dân. Sự khác biệt dễ nhận thấy nhất là trong chế độ dân chủ có sự tồn tại của nhiều đảng phái khác nhau. Điều này giúp cho quyền làm chủ của người dân được thực thi thông qua việc bỏ phiếu bầu chọn.
Các quyền tư hữu, tự do và bình đẳng được coi là những quyền tự nhiên không thể bị tước bỏ. Đây cũng là nền tảng cho những quyền tự do và tiến bộ khác của con người trong xã hội dân chủ. Rôbexpie (1758 – 1894), nhà tư tưởng và là người đứng đầu phái Giacôbanh đã đưa ra những nguyên tắc cơ bản về dân chủ như sau:
-       Nhân dân có chủ quyền vô hạn;
-       Nhân dân là người cầm quyền tối cao, còn chính phủ thì phục tùng pháp luật;
-       Chính phủ và các quan chức là người đại diện đơn thuần, những người thực hiện ý chí của nhân dân;
-       Các chức vụ xã hội không phải là danh vọng mà là trách nhiệm xã hội;
-       Nhân dân là người có chủ quyền, còn chính phủ là do nhân dân thành lập ra và là sở hữu của dân, các quan chức xã hội là đầy tớ của dân.
Với nền tảng quan điểm như trên về chủ quyền nhân dân, thì chế độ tự do – dân chủ được xây dựng trên cơ sở một hệ thống quan điểm tiến bộ để giải phóng và phục vụ con người.
Chỉ trong chế độ tự do dân chủ thì nhân dân mới thực sự là người làm chủ, các quyền của con người mới được tôn trọng. Với bản chất tự do, minh bạch thì chế độ dân chủ tránh cho sự lạm quyền diễn ra từ phía chính phủ, cũng như sự thối nát do cầm quyền trong thời gian dài (Điều xảy ra trong các chế độ độc tài chuyên chế). Một xã hội tự do – dân chủ là mục tiêu của mọi dân tộc và người dân, cả nhân loại đều hướng tới điều đó.
Chế độ độc tài
Đặc điểm chung dễ nhận thấy nhất ở các chế độ độc tài là:
-       - Do một đảng phái duy nhất cầm quyền;
-       - Quản lý đất nước bằng hình thức độc tài, bạo lực mà không phải là nhà nước pháp quyền;
-       - Các quyền tự do căn bản của con người bị cấm đoán hoặc bị hạn chế và không được thực thi trong thực tế đời sống xã hội;
-       - Thông tin sự thật bị bưng bít, chỉ có hệ thống truyền thông tuyên truyền của nhà nước được phép hoạt động;
-       -  Nạn lạm quyền và tham nhũng hoành hành vì không có đời sống chính trị dân chủ, minh bạch.
Với tất cả bản chất trên thì chúng ta có thể nói, chế độ độc tài là kẻ thù của tự do – dân chủ, kẻ thù của nhân dân; kẻ thù của tất cả những giá trị nhân văn tốt đẹp mà con người cần hướng tới. Bằng việc cấm đoán và hạn chế các quyền tự do căn bản của con người, thì nhà nước độc tài đã ngăn cản những giá trị tốt đẹp có thể nở hoa kết trái. Trong chế độ độc tài thì pháp luật không được tôn trọng, và là công cụ để đàn áp nhân dân của nhà cầm quyền. Pháp luật đó là do nhà nước độc tài làm ra, không phải là ý chí và nguyện vọng của nhân dân. Những kẻ thống trị với tất cả công cụ quyền lực trong tay đã bưng bít mọi tiếng nói đòi chân lý của người dân, và sẵn sàng đàn áp tất cả những cuộc biểu tình phản đối nhà cầm quyền. Không có một xã hội dân sự tồn tại, hay tồn tại đúng nghĩa thì người dân sẽ bị tước đi tất cả sức mạnh và quyền lực chính đáng của mình. Đỉnh cao của các chế độ độc tài là nhà nước độc tài toàn trị, đây là kiểu nhà nước có bộ máy chính quyền được tổ chức hoàn thiện nhất để phục vụ cho việc trấn áp và kìm kẹp, cũng như lừa dối người dân. Khác với các nhà nước độc tài quân phiệt (chỉ dựa vào sức mạnh quân đội để cầm quyền) thì chế độ độc tài toàn trị, giống như tên gọi của nó, đã cai trị đất nước bằng tất cả các phương tiện quyền lực. Không những chỉ bằng sức mạnh của quân đội, công an, toà án mà còn thâu tóm toàn bộ xã hội dân sự để tước đi mọi thứ vũ khí của người dân. Và do vậy mà người dân bị cô lập, không thể đoàn kết được để đấu tranh đòi quyền lợi cho mình và xoá bỏ những bất công.
Có hay không một nhà nước pháp quyền trong chế độ độc tài, toàn trị?
Nhà nước pháp quyền chỉ có trong chế độ tự do - dân chủ mà không thể tồn tại trong chế độ độc tài. Vì sao vậy? Để trả lời câu hỏi này trước hết chúng ta phải tìm hiểu: - Thế nào là một nhà nước pháp quyền? Nhà nước pháp quyền có nghĩa là pháp luật có vị trí tối cao trong việc quản lý xã hội (Pháp luật này do một quốc hội dân chủ làm ra). Pháp luật giữ vai trò tối thượng của hoạt động nhà nước, trong mọi mối quan hệ giữa nhà nước với xã hội. Nhà nước quản lý xã hội bằng pháp luật, không có một tổ chức hay cá nhân nào được phép đứng trên pháp luật; tất cả mọi người đều phải tuân theo và bình đẳng trước pháp luật. Điều này chỉ có thể có được trong một xã hội mà pháp luật được tôn trọng và giữ vai trò độc tôn: Đó là chế độ tự do – dân chủ.
 Nhà nước dân chủ tuân thủ nguyên tắc “Tam quyền phân lập”, ba nhánh quyền lực đó là: Lập pháp, hành pháp và tư pháp. Có nghĩa là ba cơ quan quyền lực này tồn tại độc lập với nhau, giám sát và đối trọng lẫn nhau để đảm bảo không có cơ quan nào được lạm dụng quyền lực mà đứng trên pháp luật. Chính vì nguyên tắc đó được thực hiện mà pháp luật được tôn trọng và bảo vệ. Vậy làm sao nguyên tắc đó được thực hiện? Chỉ có được trong thể chế chính trị dân chủ đa đảng (Có nhiều đảng phái cùng tồn tại và tham gia quá trình bầu cử). Vì rằng chỉ trong trường hợp này pháp luật mới tồn tại độc lập mà không chịu sự chi phối của riêng một đảng phái nào. Pháp luật đó do Nghị viện làm ra (do dân bầu), bất cứ đảng phái nào lên nắm quyền sau khi đắc cử cũng phải tuân theo hệ thống pháp luật này.
Chế độ độc tài do một đảng phái duy nhất lãnh đạo, quyền lực thực sự chỉ nằm trong tay một nhóm người. Những người này đứng trên pháp luật và nắm giữ mọi đặc quyền đặc lợi của đất nước. Nguyên tắc “tam quyền phân lập” không được tôn trọng và thực hiện. Nhà nước quản lý đất nước bằng hình thức độc tài, toàn trị. Pháp luật trở thành công cụ bảo vệ chế độ và kìm kẹp người dân; mọi quyền lực nằm trong tay nhà nước và vì thế những cơ quan này chỉ còn là những tên gọi, còn bản chất đã bị thay đổi. Tất cả các cơ quan này đều đặt dưới sự quản lý và lãnh đạo của một đảng phái duy nhất (ở Việt nam là đảng cộng sản), vì thế mà không còn giữ được vai trò khách quan và vị trí đích thực của nó trong hệ thống chính trị nữa. Để mị dân, nhà nước độc tài đưa ra chiêu bài “Xây dựng nhà nước pháp quyền của dân, do dân và vì dân”. Điều này nghe thật nực cười vì nó không bao giờ thực hiện được trong một chế độ độc tài, điều kiện duy nhất để điều đó trở thành hiện thực là khi chế độ toàn trị không còn tồn tại nữa và đã chuyển sang chế độ tự do – dân chủ.
Và chúng ta có thể khẳng định rằng không thể tồn tại trên thực tế một nhà nước Pháp quyền trong một chế độ xã hội độc tài toàn trị. Luận điệu “Xây dựng nhà nước Pháp quyền” chỉ là một chiêu bài hòng lừa phỉnh người dân để nhà nước độc tài có thể kéo dài thời gian cầm quyền phi lý của họ.