Thứ Hai, 1 tháng 8, 2011

Trọng Dụng Hiền Tài

Thực tiễn lịch sử các quốc gia xưa cũng như nay đã chứng minh rằng: Được nhân tài thì đất nước thịnh vượng, được người tài thì sự nghiệp phát đạt. Những ví dụ để minh chứng cho điều này thì nhiều không kể xiết.

Tam cố Thảo Lư
Hán Cao Tổ Lưu Bang, chức nghiệp của bản thân vốn không phải là lớn. Nhưng do ông dùng được được những người tài giỏi như Trương Lương, Tiêu Hà, Hàn Tín nên đã thành sự nghiệp, thống nhất được Trung Nguyên. Nước Trịnh thời Xuân Thu là một nước nhỏ yếu, nhưng do dùng được Tử Sản làm tướng mà suốt mấy chục năm trong ngoài yên ổn. Việt Vương Câu Tiễn do trọng dụng được các quan thượng đại phu là Văn Chủng và Phạm Lãi nên mới làm cho nước Việt cường thịnh và phục được thù, tiêu diệt nước Ngô. Tề Hoàn Công do dùng được Quản Trọng nên mới hội họp được 9 nước chư hầu, làm nên nghiệp Bá. Lưu Bị nhờ có Gia Cát Lượng nên mới thực hiện được việc chia ba thiên hạ...

Khổng Tử cho rằng: “Tài nan, bất kỳ nhiên hồ? Đường Ngu chi tế, vu tư vi thịnh”, câu ấy có ý nghĩa là nhân tài thực khó có được, chẳng như vậy sao? Từ Đường Nghiêu, Ngu Thuấn đến Ân, Chu, trong thời gian trên 1000 năm nhân tài xuất hiện rất ít. Chỉ đến đời Chu thì nhân tài thịnh, điều đó chứng tỏ là rằng nhân tài là rất khó có được sao? Có thể nói có được nhân tài là may mắn của một quốc gia và là cái phúc của người lãnh đạo. Vậy thì phải làm sao để có thể có được hiền tài và giữ chân được họ?

Câu hỏi này từ xưa đã là mối quan tâm lớn của các vì vua cũng như những nhà quản lý thời nay. Nguyên nhân và cách thức để có được nhân tài thì bằng nhiều con đường, nhưng tựu trung lại cần phải có mấy điều kiện sau:

Trước hết là phải biết phát hiện người tài, trọng dụng và cho họ làm công việc hợp với sở trường của mình. Được như thế họ sẽ hết lòng phục vụ lý tưởng, phục vụ chính nghĩa để mang lại lợi ích thiết thực cho đất nước hoặc tổ chức, đơn vị. Tuy nhiên, không dễ gì giữ chân được hiền tài, những điều kiện trên là cần thiết nhưng chưa phải là tiên quyết. Điều quan trọng bậc nhất là môi trường làm việc phải phù hợp, tốt đẹp để người tài có thể đóng góp cũng như phát huy hết sở trường của mình cho sự nghiệp chung.

Lưu Bị cầu Hiền
Đất nước Trung Quốc rộng lớn và có dân số đông đúc, nhân tài xưa và nay đều có nhiều ở mọi lĩnh vực. Tuy nhiên quốc gia này hiện nay đang trong chế độ chính trị độc tài, những nhân tài đã phải bỏ nước ra đi vì nền chính trị khắc nghiệt khiến cho khả năng trí tuệ của họ không thể phát triển được. Có thể nói, người Trung Quốc đóng góp rất nhiều cho nền kinh tế và văn hóa tại các quốc gia mà họ sinh sống hơn là tại tổ quốc mình.

Người dân Trung quốc cũng đang phải chịu một thể chế chính trị độc tài như Việt Nam, vì thế mà có nhiều điểm tương đồng. Nhân tài đã không được coi trọng trong một chế độ mà việc quản lý xã hội chỉ bằng mệnh lệnh, bạo lực và sự vi phạm nhân quyền. Các giá trị tự do là điều kiện tiên quyết để phát triển khả năng trí tuệ thì lại bị hạn chế và cấm kỵ nên khó có được những phát kiến mới. Đó là vấn đề mà người dân của cả hai quốc gia láng giềng này phải gánh chịu trong một thời đại mà lẽ ra các giá trị của tự do phải được đề cao và tôn trọng.

Người Việt Nam chúng ta vốn nổi tiếng là cần cù, thông minh hiếu học, chỉ mong có được một môi trường xã hội tốt đẹp để có thể đóng góp hết sức lực và trí tuệ của mình cho đất nước, xây dựng một xã hội giàu mạnh và văn minh. Với một xã hội chỉ coi trọng bằng cấp giả tạo mà coi rẻ chân tài thực học thì các nhà khoa học cũng như trí thức tài năng chỉ bị rẻ rúng mà không được trọng dụng. Họ chỉ còn cách bỏ nước mà ra đi để có thể phát huy được khả năng trí tuệ của mình hoặc sống một cuộc sống thừa và vô nghĩa tại một đất nước tôn thờ lý tưởng cộng sản hơn là trí tuệ và phẩm giá con người.

Mới đây Giáo sư Ngô Bảo Châu là một người Việt Nam sinh sống tại Pháp nhận được một giải thưởng toán học cao quý do nhà nước Ấn Độ trao tặng. Giải thưởng này được coi là Nobel của toán học, ông được nhiều tổ chức và cá nhân ngưỡng mộ và mời gọi. Một nhân tài hiếm có như thế về lĩnh vực Toán học thì thật hữu ích cho quốc gia và xã hội. Tiếc thay, trí tuệ và tài năng của Ngô Bảo Châu không thể phục vụ cho đất nước Việt Nam vì môi trường làm việc không đảm bảo, không thể khiến cho ông có thể đóng góp khả năng của mình cho nhân loại được. Để khỏi mang tiếng là rẻ rúng và bạc bẽo nhân tài, nhà nước cũng mời ông về thăm quê hương và nhờ ông giúp đỡ phát triển nền Toán học Việt Nam. Là một người tâm huyết với nền khoa học nước nhà nhưng giáo sư Châu cũng không thể ở lại Việt Nam làm việc. Về nước được mấy hôm ông được chứng kiến cảnh văn phòng làm việc của một nhóm nhà khoa học Việt Nam bị đóng cửa chỉ vì những ý kiến đóng góp đúng đắn và thẳng thắn của họ với nhà nước về hiện tình phát triển đất nước, Tiến sĩ Luật Cù Huy Hà Vũ (một người cũng từng du học tại Pháp Quốc như ông) bị bắt giam vì đấu tranh cho dân chủ và nhân quyền.

Nhân tài là nguyên khí của quốc gia, những người này là nhân tài của đất nước mà bị đối xử rẻ rúng và thô bạo như vậy thì làm sao mà đất nước có thể cường thịnh? Ngẫm việc người ta đối xử sốt sắng với mình cũng chỉ là hình thức và để lừa dối dư luận nên giáo sư Ngô Bảo Châu đã vội vã trở về Pháp Quốc, nơi ông sẽ sống là làm việc để đóng góp cho nền khoa học nhân loại. Thật là hú hồn, suýt nữa thì giáo sư Ngô Bảo Châu bị một cú lừa ngoạn mục! Và ông thấy rằng cách thiết thực nhất hiện nay để đóng góp cho đất nước là lên tiếng phản đối nhà cầm quyền đã đối xử thô bạo với các nhà dân chủ và khoa học trong nước. Vì ông hiểu rằng cần phải dân chủ hóa đất nước Việt Nam thì nhân tài mới được coi trọng và có môi trường làm việc tốt đẹp để góp phần xây dựng đất nước.

Hành động và ứng xử của giáo sư Ngô Bảo Châu chứng tỏ ông là một người có trí tuệ trác tuyệt. Với nhãn quan của mình, bối cảnh xã hội Việt Nam đã được ông nhìn nhận và đánh giá một cách sâu sắc và chuẩn xác. Qua tấm gương phản chiếu của giáo sư Ngô Bảo Châu thì bộ mặt thật của nhà cầm quyền đối với giới trí thức và khoa học tại Việt Nam đã được phơi bày một cách chân thực. Thật là một bài học sâu sắc về việc “Trọng dụng Nhân Tài” của nhà nước Việt Nam ngày nay, hẳn ai cũng có thể hiểu và đồng ý được điều này, ngoại trừ Chế độ!