Thứ Tư, 11 tháng 1, 2012

Tết với Tuổi Thơ (3)

MÙA XUÂN VÀ LỄ HỘI
Hội Xuân
Ngày tết thì phải nói đến Lễ hội, khắp nơi trên đất nước ta đâu đâu cũng có những lễ hội truyền thống để khách thập phương có thể du xuân thưởng ngoạn. Khắp ba miền, hội xuân quy tụ được tâm hồn và tấm lòng người Việt hướng về nguồn cội ông cha, với những phong tục đặc sắc. Miền Bắc thì vốn là cái nôi của nền Văn hóa Việt, vì vậy mà ở đây lễ hội nhiều hơn bất kỳ vùng nào trong cả nước, thu hút sự quan tâm của du khách khắp nơi. Tâm hồn sâu kín của người Việt được thể hiện rõ nét nhất thông qua lễ hội, bởi đây là sự giao thoa, ngưỡng vọng tới những phong tục và truyền thống xưa.
Lễ hội mùa xuân bắt đầu từ tháng giêng, khi mà mọi nhà đã đón xong cái tết cổ truyền đầm ấm. Đây là lúc mà người ta rảnh rang vì chưa phải bận tâm đến mùa màng hay thu hoạch. Dân gian có câu: “Tháng Giêng là tháng ăn chơi” để chỉ không khí vui chơi lễ hội của bà con ta, thường thì kéo dài đến hết tháng giêng. Dịp này người ta đi thăm thú nhau, dù xa hay gần để mà gặp gỡ, kết giao nhân dịp năm mới. Có đủ trò vui hay phong tục để con người luôn sống trong không khí lễ hội vui tươi. Nào là đánh đu, đánh cờ người, chọi trâu, bơi thuyền, hát đối đáp dân ca...tất cả tạo nên một sự giao lưu hợp nhất của cuộc sống con người. Những ngày này, hiện tại và quá khứ cha ông như hòa quyện làm một, khó mà phân biệt được. Khiến cho không khí vừa ấm cúng thân tình vừa thiêng liêng. Trai thanh gái lịch với đủ sắc màu trang phục đi lại như mắc cửi, gặp gỡ kết duyên tạo nên sức sống của mùa xuân rạo rực.
o0o

Dân tộc Việt có truyền thống tôn sư trọng đạo, ngày tết thiêng liêng này là thời điểm tốt nhất để người ta bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn đến những người đã dạy dỗ và dìu dắt mình. Dịp này thì học trò tụ tập nhau để đi tết thầy cô, tíu tít như chim sẻ. Những em nhỏ hơn thì được bố mẹ đưa đến nhà thầy cô chúc tết. Ai cũng thuộc câu: “Mồng một tết cha, mồng hai tết mẹ, mồng ba tết thầy”, cho thấy người thầy được đặt vào vị trí trang trọng trong tâm thức con người, cùng với đấng sinh thành. Vì vậy mà những truyền thống đó đã nói lên được nét đẹp của người Việt xưa: tôn sư trọng đạo, sống có tình nghĩa – trước sau.
Chợ xuân cũng là nơi gặp gỡ, mua bán đầu năm. Nó mang một không khí lễ hội, vui chơi hơn là buôn bán. Hàng hóa chủ yếu là quà bánh hay đồ chơi cho trẻ với đủ màu sắc tô thắm không gian. Những gian hàng được bày biện như khoe cái tốt cái đẹp, người ta chào hỏi vui vẻ mà ít có mặc cả lên xuống. Dường như mọi người mua bán là chỉ để lấy cái hên cho năm mới mà thôi. Các em nhỏ được người lớn đưa đi chơi, trên tay cầm những món đồ chơi và bóng bay đủ màu sắc với hình hài ngộ nghĩnh. Không khí đầu năm dường như chậm rãi, khiến người ta không còn ý niệm thời gian, mải ngồi chơi nhà nhau hay đi lễ hội mà quên hết cả giờ giấc.
Các bạn trẻ thì cùng nhau đi tết thầy cô hay đến nhà nhau chơi, vui vẻ gặp gỡ sau một năm miệt mài học tập, làm việc. Một năm họ học tập cùng nhau, nhưng chỉ có dịp đầu xuân là mới có thể đến thăm nhà nhau được đầy đủ như thế. Họ vui chơi thỏa thích trước khi lại bước vào một năm mới học tập vất vả. Tuổi trẻ là mùa xuân, mùa xuân là tuổi trẻ. Người ta thường ví tuổi trẻ là mùa xuân của đời người mà. Vì vậy mà không khí xuân phù hợp với thanh niên nhất, dường như dành cho chính họ.
 *   *   *
Những nét đẹp của truyền thống và hiện đại cùng được phô diễn trong dịp tết này. Những người nội trợ thì thi trổ tài nghệ làm bếp của mình, thể hiện sự khéo tay và đảm đang của người phụ nữ. Với nhiều những món bánh hay món ăn cổ truyền, có cả những món do các bà, các chị sáng tạo ra hay học được ở đâu đó. Nghệ thuật ẩm thực cũng được bắt nguồn từ truyền thống dân gian, những món ăn thực là phong phú đa dạng, mỗi miền mỗi khác. Người ta cố gắng để tạo cho món ăn không chỉ ngon và bổ, mà còn có cả màu sắc và hình thức đẹp mắt nữa. Dịp đầu xuân này, tại nhiều vùng quê người ta còn tổ chức thi nấu ăn. Những cô gái nấu giỏi và khéo thì chắc chắn sang năm sẽ có nhiều chàng trai ngấp nghé dạm hỏi. Ngày xuân, mọi lễ hội đều có liên quan đến giao duyên. Vì đây cũng là dịp để trai thanh gái lịch gặp gỡ làm quen và tìm hiểu nhau, trong không khí vui tươi của ngày tết cổ truyền dân tộc. Nhiều đôi đã nên duyên, nên lứa sau mỗi dịp tết đến xuân về này.


Chợ tết quê xưa
 Trong không khí bảng lãng của hương trầm, người ta gặp gỡ và chào hỏi nhau thật trịnh trọng khác thường. Những lời hay ý đẹp được thấy trong những câu chúc tết hay thăm hỏi tình hình, sức khỏe của nhau. Nét văn hóa truyền thống được hiện diện rõ nét trong dịp tết cổ truyền này, từ phong tục tập quán cho đến thái độ và hình thức giao tiếp. Đó là nét đẹp của truyền thống cha ông được chúng ta gìn giữ, là những tinh túy văn hóa được nhìn nhận và chắt lọc qua chiều dài thời gian lịch sử.
Rồi sau này, khi đã lớn lên và đi khắp mọi miền, thì những cái tết của tuổi thơ vẫn mãi còn trong ký ức tươi đẹp của chúng ta. Nét văn hóa và phong tục của mọi miền quê được chắt lọc, hòa quyện trong tâm hồn của mỗi người dân nước Việt. Điều đó tạo nên nền tảng tâm hồn và nhận thức đối với mỗi chúng ta, là cội nguồn của bản thân trước khi nhìn ra thế giới. Chúng ta tự hào về một nền văn hóa giàu bản sắc được cha ông ta vun đắp và gìn giữ, tạo nên truyền thống cho dân tộc Việt. Để bản sắc đó mãi là của người Việt, không lẫn với bất kỳ một quốc gia, dân tộc nào khác trên thế giới.
o0o
     Văn hóa, phong tục là của một cộng đồng. Do cộng đồng đó sáng tạo, gìn giữ và phát triển. Tết cổ truyền với những phong tục, tập quán và lễ hội đầu xuân là những giá trị văn hóa tinh thần quý báu mà dân tộc ta có được. Tất cả làm giàu thêm cho đời sống tinh thần của những thế hệ người dân Việt Nam. Chúng ta đọc được trong đó những sức mạnh mà ông cha gửi gắm, cũng như những nét đẹp tài hoa và tinh tế của tinh thần Việt. Một dân tộc nhân ái và nghĩa tình nhưng cũng vô cùng quật cường và trí tuệ.

 Văn hóa của cha ông làm giàu đẹp cho ký ức của tuổi thơ chúng ta, như một sức mạnh được gắn kết bởi tình yêu thương dân tộc. Khiến cho họ sống và hành động vì cộng đồng, yêu thương và nỗ lực cho một dân tộc Việt được hạnh phúc và tiến bộ. Bởi rằng dân tộc chúng ta có một nền văn hóa tốt đẹp và giàu bản sắc, thì nhất định phải phát triển  để tiến tới dân chủ, văn minh và tiến bộ. Văn hóa và tinh thần của cha ông là nền tảng vững bền cho ước vọng đó, và thế hệ hôm nay phải đạt được điều đó để xứng đáng với tổ tiên, nguồn cội.