Chủ Nhật, 3 tháng 6, 2012

Xóm Trọ


Ở thành phố thì người ta phân chia đơn vị hành chính thành Quận, thành Phường hoặc nhỏ hơn nữa là Khu Phố, chứ không ai gọi là Xóm như ở nông thôn cả. Cái tên “Xóm Trọ” là do cánh sinh viên chúng tôi nghĩ ra để gọi khu vực mà mình đang ở, vì rằng ở đây tập trung nhiều phòng trọ cho khách thuê. Nó không đủ lớn để gọi là Khu Phố, nhưng cũng đông đúc và tấp nập để có thể gọi là Xóm được. Xóm trọ dường như tập trung đủ mọi thành phần xã hội, từ những người lao động đến giới công chức nghèo, hoặc cánh sinh viên như chúng tôi, còn có cả quan chức cấp cao của chế độ nữa.
Đám sinh viên thì ở quần tụ thành một dãy được các chủ nhà xây và ngăn thành những phòng nhỏ. Vì vậy mà cũng gây nên một không khí sôi động của sự quần cư. Nhóm bốn đứa trường Luật chúng tôi rủ nhau thuê được nguyên cả một tầng hai do nhà chủ để không. Do có cầu thang ngoài trời, nên tuy rằng ở chung nhà, nhưng chúng tôi cũng có được sự độc lập của riêng mình. Phòng ở tương đối rộng, khoảng sân thượng phía trước tạo nên một không gian thoáng đãng và thoải mái. Nói chung, so với những phòng trọ chật chội của nhiều sinh viên khác thì như vậy cũng tốt lắm rồi. Chúng tôi rất hài lòng, ngoại trừ vẻ mặt nghiêm trọng của bà chủ nhà mỗi khi đến đòi tiền nhà và tiền điện. Ban đêm rảnh rỗi, mấy đứa thường mang ghế ra sân thượng ngồi tán gẫu, chủ yếu là bàn chuyện thế sự, đôi khi cả chuyện chính trị nữa. Mấy chậu cảnh xanh tốt đặt trên sân thượng điểm tô cho cái không khí họp bàn thêm phần long trọng, bên cạnh vẻ mặt đầy nghiêm nghị của những trí thức tương lai.
Trung tâm của xóm trọ là quán nước chè chị Tâm. Cũng có thể do địa thế và vị trí thuận tiện, mà nơi đây đã trở thành điểm tụ họp của hầu hết thành viên trong xóm. Quán nằm ngay đường lớn và có chỗ ngồi rộng rãi cho khách. Vì thế lúc nào cũng có người ghé vào uống nước chè hoặc hút điếu thuốc, nhân tiện mà nói dăm ba câu chuyện. Mấy bác xích xô thì ngồi tợp vài chén rượu cho giãn gân cốt, sau đó hút điếu thuốc lào rồi nhả khói mù mịt mà quên hết thế sự. Ngay cạnh quán là bãi tập kết xích lô. Có khoảng hơn chục cây Xà Cừ cổ thụ nổi u sần sùi, những chiếc xích lô được tấp dưới gốc cây, trên xe là chủ nhân đang tranh thủ nằm nghỉ trong khi chờ khách, chiếc mũ cối che hờ những khuôn mặt khắc khổ và ngái ngủ. Thường thì cuối buổi chiều là lúc tập trung đông khách nhất, lúc này cuộc tán gẫu mới bắt đầu trở nên rôm rả, với đủ những câu chuyện được mang về từ mọi ngõ ngách thành phố. Cánh sinh viên nói chuyện học đường, đôi khi khơi mào những câu chuyện thời sự chính trị. Các bác lao động, xích lô thì kể những câu chuyện mắt thấy tai nghe trong ngày, liên quan trực tiếp với cuộc sống lao động khổ cực của họ. Mấy anh công chức nói chuyện lương lậu, cơ quan. Nói chung, lúc này quán nước chè của chị Tâm đã trở thành "Trung tâm Chính trị, Kinh tế và Văn hóa" của cả xóm trọ.
Đối diện bên kia đường là ngôi nhà ba tầng - to lớn và khang trang - được xây hàng rào bảo vệ và cổng sắt kiên cố. Theo lời của bác Hồng xích lô, thì đó là dinh cơ của một quan chức Bộ Giao thông. Mỗi khi có khách bấm chuông, lại thấy người trông nhà ra mở cổng, tiếng chó sủa ông ổng vọng sang tận bên kia đường. Sau khi khách vào nhà thì cánh cổng sắt lại được đóng lại im lìm và lạnh lùng. Hai thế giới đối lập nhưng lại hiện diện trong cùng một khung cảnh, một bên là quán nước chè bình dân của xóm trọ và bên kia là dinh cơ của vị quan chức nọ.
o0o
Với bộ dạng thất thểu, cậu Thái – sinh viên Đại học Dân lập Đông Đô – ngồi phịch xuống ghế và gọi như thường lệ:
- Chị cho em chén nước và điếu Vi Na.
Chị Tâm điềm tĩnh rót nước cho cậu ta, rồi hỏi:
- Sao hôm nay trông cậu buồn thế? Người yêu bỏ hả?
- Yêu đương gì đâu chị! Đến kỳ đóng học phí mà nhà chưa gửi tiền ra đây. Không có tiền thì họ không cho thi, chắc lại phải về quê lấy tiền quá!...
Nhà Thái ở tận miền Trung, về nhà thì cũng xa và tốn kém, lại ảnh hưởng đến việc học ôn thi. Tuy bi đát thật, nhưng đó là tình cảnh chung của cánh sinh viên chúng tôi. 

Bác Hồng xích lô nghe thấy thế, liền bảo:
- Các cậu là sinh viên, bây giờ khổ cực nhưng sau này làm quan lại sướng, chứ có đâu như cánh lao động chúng tôi, làm việc quần quật suốt ngày mà vẫn khổ.
Thái tỏ ra bức xúc:
- Sướng gì đâu bác, chỉ mấy ông quan chức tham nhũng thì sướng thôi, chứ công chức thì làm việc cả đời cũng cứ nghèo vậy. Còn lâu đất nước này mới phát triển được, quan chức cứ giàu, công chức và người dân lao động thì cứ nghèo thôi!
Chú Thắm kéo điếu thuốc lào sòng sọc, nhả khói mù mịt lên trời, rồi nói chen vào:
- Cháu nó nói đúng đấy!  Tôi là minh chứng đây này, hiện tại đang thất nghiệp đây!
Trước đây chú Thắm là cán bộ nhà nước, bây giờ nghỉ việc ở nhà.. Cuộc sống khó khăn và nhiều áp lực, vì vậy mà chú chán nản rồi lâm vào đánh lô đề, coi đó như là một nghề mới. Khổ nổi, cái nghề may rủi này có ai giàu được bao giờ đâu. Ông cha ta vẫn có câu: “Cờ bạc là bác thằng bần” mà. Căn phòng hơn hai chục mét vuông của chú chỉ để được vài ba thứ đồ đạc lặt vặt là đã chật chội lắm rồi, nay lại bừa bộn giấy tờ ghi đầy những con số và lý giải giấc mơ. Chú như bị con ma số đề nó bắt mất linh hồn từ lúc nào. Những kiến thức về âm dương bát quái, cho đến các hiện tượng tự nhiên đều được chú vận dụng để đánh lô đề. Chính vì để hết tâm trí của mình vào số đề, mà mọi cử chỉ hành động của chủ nhân đều bị nó điều khiển cả. Ngồi ở quán, chỉ cần nhìn thấy dáng đi của chú từ đàng xa là chúng tôi có thể biết được hôm nay chú trúng đề hay mất. Hôm nào trúng đề thì dáng điệu của chú hùng dũng và nhanh nhẹn lắm, chắc hẳn Quan Vân Trường thời Tam Quốc cũng chỉ được như vậy là cùng. Ngược lại, nếu nhìn thấy dáng đi thất thểu đến tội nghiệp của chú thì biết chắc là trượt đề rồi. Tạo hóa cũng thật trớ trêu, từ khi ở xóm trọ này thì gần như ngày nào chúng tôi cũng nhìn thấy dáng đi thất thểu của chú, chỉ thấy dáng điệu oai phong đôi ba lần, nhưng đó chỉ là những lần trúng nhỏ chỉ đủ mua mấy vé số mà thôi.
Bác Hồng cụng chén với chú Thắm rồi nói trêu:
- Thì cũng tại ông thôi, không làm ông cán bộ nhà nước mà lại về nhà núp váy vợ!
- Khà! cũng tại cái nhà nước này nó không ra gì, nếu có đủ việc làm cho mình đủ sống thì đâu phải nghỉ việc. Chứ trình độ của tôi thì chấp cả mấy thằng cha tiến sĩ này nọ, chúng nó chỉ là bằng cấp giả thôi! - Chú Thắm thanh minh sau khi nhắp cạn chén rượu cuốc lủi.
Bác Hồng lại cười, đùa dai:
- Thì thấy người ta giàu sang cả, chỉ mình ông nghèo khổ thôi...
Lần này thì chú Thắm bực bội thật sự:
- Đó là những thằng tham nhũng, vơ vét của dân. Chứ viên chức quèn như chúng tôi lương không đủ sống thì lấy đâu mà giàu? Họa có mà ăn cướp!.
Vừa lúc đó thì có tiếng còi, rồi một chiếc ô tô màu đen sang trọng đỗ xịch trước cổng ngôi nhà đối diện. Cánh cổng sắt mở ra và chiếc xe nhanh chóng chui vào bên trong. Mọi người nhận ra đó là xe chở vị quan chức bộ giao thông nọ - chủ nhân của ngôi nhà. Chú Thắm đặt mạnh chén rượu xuống bàn, rồi nhìn theo chiếc ô tô gằn giọng:
- Thật là kẻ ăn không hết, người lần không ra! Chả còn công bằng là gì nữa!...
Anh xích lô đang nằm nghỉ trên xe, ghé hờ chiếc mũ cối che mặt, chỉ vào ngôi nhà đối diện nói to:
- Đầy tớ của nhân dân đấy!
Rồi để bày tỏ thái độ của mình, anh duỗi thẳng đôi cẳng chân đen đúa gác lên thành xe chỉa về hướng ngôi nhà, vẻ khinh bỉ.
Mọi người lại quay sang bàn chủ đề khác. Câu chuyện thế sự xoay quanh ngôi quán bình dị, với những thân phận con người mà xóm trọ đang ôm ấp trong lòng. Thành phố đã lên đèn, ánh đèn điện đỏ quạch của ngôi quán đã được bật lên, soi rõ những bóng người liêu xiêu, tội nghiệp. Bên kia đường, ngôi nhà tỏa ánh điện sáng choang với cả một hệ thống cảnh báo an ninh lúc nào cũng hoạt động. Tiếng chó sủa lại vọng sang nghe oang oang.
o0o
Tối nay mấy đứa trong phòng chúng tôi lại ra sân thượng ngồi hóng mát. Mùa hè nóng nực, ban đêm khí hậu dịu mát hơn bởi những cơn gió nhẹ thổi về.

Cậu Chuyên người Thanh Hóa, đằng hắng rồi bắt đầu cất giọng ồm ồm:
- Các Khanh có việc gì thì cứ tấu lên để Trẫm biết?
Chuyên là đứa tếu táo nhất trong bọn, cậu ta có lối nói nệ cổ, lại tự ví mình là vua nên lúc nào cũng xưng Trẫm với chúng tôi. Chuyên viết lên tường dòng chữ “Trẫm đã từng ở nơi đây” và ký tên ở dưới. Tưởng cũng cần nói đến nguyên nhân khiến cậu ta thích lối nói nệ cổ này. Ấy là cách đây vài tháng, hôm ấy chúng tôi bàn về cấu trúc bộ máy nhà nước hiện nay. Sau khi phân tích kỹ lưỡng, mấy đứa cùng đi đến kết luận: Nhà nước Cộng Sản không khác Phong kiến là mấy, về bản chất là như nhau. Cả hai chế độ đều độc quyền lãnh đạo đất nước, chỉ khác là chế độ Phong kiến chỉ có một ông vua, còn bây giờ có vua tập thể là "Bộ Chính trị". Điểm khác biệt nữa là "tính Cộng sản chủ nghĩa" ngược đời, vì vậy mà bây giờ còn tồi tệ hơn Phong kiến ngày xưa nhiều. Chuyên thích thú với nhận định này của cả bọn lắm, từ đó cậu ta luôn xưng "Trẫm" trong khi nói chuyện để cho giống với thời Phong kiến.
Tiếp lời mở màn của Chuyên, cậu Thanh đưa ra mệnh đề:
- Hiến Pháp Việt Nam có quy định: “Đảng Cộng sản đại diện cho giai cấp nông dân, công nhân, tầng lớp trí thức và toàn thể dân tộc”. Đúng hay sai?
Tôi trả lời ngay:
- Sai quá đi chứ, đúng thế nào được!
- Hãy chứng minh! - Chuyên phẩy tay, nói.
Tôi đằng hắng một tiếng, rồi bắt đầu phân tích:
- Thứ nhất, một đảng phái chỉ có thể đại diện cho những tầng lớp nhất định, không thể đại diện cho toàn thể dân tộc được. Điều đó trái với quy luật tự nhiên và cũng là không tưởng! 
Chuyên vỗ đùi đánh đét một cái, phán:
- Khá, khá lắm! 
Phong – thành viên còn lại của nhóm – từ tốn nói:
- Cứ nhìn các bác lao động trong xóm trọ mình thì biết, họ lao động quần quật cả ngày mà có đủ sống đâu? Thế thì việc nhà nước tuyên bố nhân dân lao động là lực lượng lãnh đạo đất nước là không thật lòng, nếu không muốn nói là mị dân và lừa dối!...
- Trẫm đồng ý, Thanh có ý kiến gì nữa không? - Chuyên nói, giọng nghiêm trang.
- Từ xưa đến nay, thành phần trí thức vẫn lãnh đạo xã hội mà. Đó vốn là một quy luật tự nhiên. Cách mạng không có nghĩa là đảo ngược vai trò mọi thứ trong xã hội, điều mà đảng Cộng sản đã làm trước đây.
Cả bọn cùng vui vẻ với nhận định của mình. Chuyên cầm bao thuốc lá toan rút một điếu để hút, phát hiện ra đã hết, cậu liền nhìn Thanh và phán:
- Trẫm truyền cho Thanh đi ra quán chị Tâm mua bao thuốc lá, để triều đình còn tiếp tục mạn đàm!
Thanh ngoan ngoãn làm theo mệnh lệnh, cậu ta lui cui bước xuống lầu sau khi đã nhận tiền từ tay vị Hoàng Đế tự phong.
Từ trên sân thượng nơi chúng tôi đang ngồi, có thể nhìn thấy quán chị Tâm vẫn đang đỏ đèn. Vì từ đây đến đó cũng chỉ mất mấy phút đi bộ. Vậy là một ngày nữa sắp trôi qua, sáng mai chúng tôi lại tiếp tục đến trường. Các thành viên xóm trọ lại ai làm việc nấy, cam chịu và ưu tư. Nhưng xóm trọ vẫn là nơi chở che, ôm ấp những mảnh đời giữa cái xã hội đầy rẫy trắc trở và bấp bênh này.