Thứ Tư, 14 tháng 11, 2012

Một Vụ Đấu Tố

Thế kỷ 21, năm 2011, tháng x, ngày y...
Buổi sáng tại trụ sở uỷ ban nhân dân Phường, thuộc một huyện ngoại thành Hà Nội.
Mới 7h 15 phút, người ta đã nghe rõ tiếng loa phóng thanh phường oang oang: “A lô, a lô...chúng tôi xin thông báo cùng bà con tổ dân phố. Hôm nay ngày y tháng x, tại trụ sở UBND phường có diễn ra buổi xét xử của quần chúng nhân dân đối với đối tượng phản động Nguyễn Văn A về hành vi xuyên tạc đường lối Xã hội chủ nghĩa và tuyên truyền nói xấu các đồng chí lãnh đạo đảng, nhà nước. Mong bà con có mặt đông đủ để chứng kiến buổi họp nói trên...”
Không khí tại trụ sở Uỷ ban nhân dân Phường nóng dần lên. Đám người tụ tập mỗi lúc một đông, nhiều kẻ mặt đỏ ngầu vì rượu đang khạc nhổ và chửi bậy để khởi động cho một buổi đấu tố tưng bừng sắp diễn ra. Đoàn người mà theo lời của chính quyền địa phương thông báo là hàng trăm quần chúng Nông dân hiền lành chân chất, vì bức xúc với hành vi “phản động” của đối tượng Nguyễn Văn A nên đã có mặt để kể tội và vạch trần âm mưu của các thế lực thù địch.
Chủ nghĩa Mac - Le nin vô địch muôn năm?
Bên trong hội trường mọi thứ đã chuẩn bị sẵn sàng. Dãy bàn ghế phía trên là của các đồng chí lãnh đạo địa phương chủ trì buổi đấu tố. Sau lưng là bức ảnh của ba vị tổ sư khai sáng ra học thuyết Cộng Sản, tất cả đều có râu rậm rạp và vẻ mặt trang nghiêm. Một chiếc bục kê cao, bên trên đặt bức tượng bán thân bằng sáp của Hồ Chí Minh. Hai bên hội trường là hai câu khẩu hiệu được kẻ bằng chữ to lên tường: “Chủ nghĩa Mác – Lê nin vô địch muôn năm”“Đảng Cộng sản Việt Nam quang vinh muôn năm”. Trong khi đó, loa phóng thanh liên tục phát các bài hát ca ngợi lãnh tụ và đảng Cộng sản với những lời lẽ hào sảng, công suất lớn đến nổi nghe đinh tai nhức óc. Chừng nấy thôi cũng đã đủ để khủng bố tinh thần bất kỳ kẻ nhát gan nào. Phía dưới là nhiều dãy bàn ghế dài được kê đối diện với bàn chủ toạ. Một chiếc bàn và ghế dài khác được kê xéo với các dãy còn lại, để tất cả mọi người đều có thể nhìn thấy rõ bộ mặt của kẻ phản động, và theo dõi được sự chuyển biến thái độ kẻ chịu đòn thù của chế độ. Nhưng đó cũng mới chỉ là sân khấu và màn dạo đầu, vở kịch hay đang ở phía trước.

Thứ Hai, 12 tháng 11, 2012

Những nổi niềm Xuất Khẩu

Còn nhớ hồi tôi làm việc tại một trung tâm đào tạo Lao động, nơi đây chủ yếu tập trung những người công nhân chuẩn bị đi lao động nước ngoài. Họ học thêm ngoại ngữ, tiếng của đất nước mà mình sẽ đến để làm việc. Một số khác học nghề để đợi đến ngày được đi xuất khẩu, mà họ thường gọi là “ngày bay”. Đó là cái đích cuối cùng nhưng là khởi điểm cho một hành trình lao động nặng nhọc và nhiều trắc ẩn nơi xứ người. Tuy gian khổ là vậy, nhưng đối với những người lao động xuất khẩu Việt Nam, thì đó là cái ngày tự do của cuộc đời họ, ngày thoát khỏi sự đói khổ và lừa dối nơi quê nhà. Họ chấp nhận bị bóc lột để được thoát khỏi sự bóc lột.
Trung tâm cách thủ đô Hà Nội chừng độ 30 km về phía tây, toạ lạc trên một khuôn viên rộng chừng 1 ha. Kinh phí xây dựng do Chính phủ Pháp tài trợ cho Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam. Cơ ngơi thì khang trang bề thế, nhưng trong đó lại chứa đựng những số phận và nổi niềm trắc ẩn của người lao động, những con người là nạn nhân của một hệ thống buôn người do nhà nước độc tài chủ trương.
Người lao động tập trung về đây chủ yếu từ các tỉnh lân cận Hà Nội như: Hải Dương, Thái Nguyên, Bắc Giang, Hải Phòng, Nam Định...; còn có cả những người từ tận miền Nghệ - Tĩnh ra đây để đợi chờ và hy vọng. Họ từ độ tuổi thanh niên cho đến trung niên, gồm cả nam lẫn nữ. Nam thì làm các nghề thợ hàn, xây dựng, thợ sữa chữa máy móc...nữ thì chủ yếu làm công nhân may mặc, trông nhà, giữ trẻ, đầu bếp...; nói chung là đủ thứ nghề lặt vặt mà xứ người ta cần đến sức lao động rẻ mạt của người Việt Nam.
Vì họ chủ yếu đến đây để học nghề và ngoại ngữ nên chúng tôi gọi họ là Học viên.
Lúc cao điểm, trung tâm chứa đến trên cả ngàn người. Cứ ban ngày thì học một đến hai buổi, tối đến cánh thanh niên thường buồn tình mà tụ tập nhau uống rượu bia hoặc đánh bài. Tiền thì tiêu của gia đình hoặc vợ ở quê gửi lên. Tháng rộng ngày dài, đám con trai chẳng có việc gì làm ngoài ngày hai buổi học nhàm chán, trong khi “ngày bay” thì cứ bị hoãn vô hạn định. Vì vậy mà họ đâm ra chán nản, uống rượu say khướt rồi quậy phá. Cánh khác thì nhân đêm tối ra đường bắt trộm chó của dân về làm thịt uống rượu, vì vậy mà việc xảy ra xung đột với dân địa phương là chuyện cơm bữa. Đám cán bộ quản lý chúng tôi suốt ngày bận rộn để hoà giải với những xô xát kiểu này.
Vì không tham gia vào quá trình tuyển dụng lậu lao động, nên những gì chúng tôi biết được là do chính những người công nhân xuất khẩu kể cho nghe.
Có hôm, chúng tôi đang ngồi làm việc thì thấy một toán học viên sà vào, người nào cũng sặc sụa mùi rượu, dáng điệu thì khật khưởng đến tội nghiệp. Họ ghé vào là để trò chuyện cho vui, nhằm trút đi những bực bội và muộn phiền trong lòng. Vì sống gần gũi nên quý mến lẫn nhau, các học viên coi chúng tôi như những đồng minh để bảo vệ họ trong cuộc chiến chống lại sự lừa dối của những kẻ buôn bán lao động.
Mỗi người trong họ đều có một hoàn cảnh riêng, người thì đã có vợ con, kẻ thì chưa. Tất cả tập trung về đây với một hy vọng mong manh cho sự đổi đời trước mắt.
Một cậu thanh niên quê Hải Dương, giọng méo mó vì rượu, kể chuyện với một điệu bộ tưởng chừng không còn gì có thể hài hước hơn:
- Ở nhà em còn bố mẹ, ông nội thì đã ngoài 80 tuổi. Cách nay 2 năm, khi em lên Hà Nội để chuẩn bị đi nước ngoài theo hợp đồng với công ty tuyển dụng, ông nội cầm tay em khóc và nói “Bây giờ cháu đi nước ngoài, liệu ông còn sống để được nhìn thấy ngày cháu trở về hay không?”. Cả nhà cảm động, ai nấy cùng khóc nức nở.
Cậu cố nhịn cười, làm điệu bộ khoát tay rồi nói tiếp:
- Nào ngờ từ đó đến nay, họ lấy cớ học ngoại ngữ rồi chuyển em hết trung tâm này đến trung tâm khác. Lần nào về nhà lấy tiền, thấy ông nội vẫn khoẻ mạnh và móm mém cười, mà mình thì vẫn chưa đi được nước ngoài. Tính đến nay em bị chuyển khoảng gần 8 trung tâm rồi.
Những người có mặt đều cười nghiêng ngã, lắm người cười đến ho sặc sụa. Một người khác tiếp lời:
- Còn em thì đã hơn một năm nay ăn lương vợ. Vợ ở quê làm ruộng, hằng tháng gửi tiền cho mình ở trên này. Một mình ở đây ăn tiêu bằng cả gia đình ở quê, sốt ruột lắm các bác ạ. Vậy mà hỏi họ về ngày bay thì họ cứ ậm ừ cho qua chuyện. Hỏi dồn thì họ lại gắt “Cái anh này lắm chuyện, chúng tôi cũng muốn cho các anh bay nhanh chứ, nhưng chưa ký được hợp đồng với bên công ty ở nước ngoài”. Các anh thấy đấy, em thì dốt nát nào có biết gì, họ nói sao biết vậy. Nếu mình làm quá họ lại thôi hợp đồng, cho về quê thì tiền mất tật mang, đành bấm bụng mà theo nốt vậy. Chỉ thương cho vợ con nheo nhóc ở quê nhà.
Tôi gật đầu tỏ vẻ thông cảm, hỏi lại anh:
- Vậy khi gọi anh đi thì họ hứa thế nào?
Anh nhăn mặt, trả lời:
- Thì họ hứa chỉ dăm bữa nửa tháng là làm xong thủ tục, mình sẽ được xuất ngoại. Nhưng họ cứ lần lữa, rồi chuyển mình hết trung tâm này đến trung tâm khác cho đến tận bây giờ.
Chúng tôi ai cũng lắc đầu ái ngại, nhưng đều cảm thông cho họ, vì thực ra họ cũng không có sự lựa chọn nào khác. Họ bị quá nhiều sức ép từ nhiều phía, và rồi không thoát khỏi cái guồng máy buôn người của nhà nước này. Họ cũng như chúng tôi, tất cả đều là nạn nhân của thời cuộc.
Mấy cậu vừa cười vừa trỏ vào một anh trong bọn đã trạc ngoại 40, rồi nói:
- Anh này có thâm niên học tập lâu nhất, đến nay là 4 năm. Đây là trung tâm thứ 12 anh có mặt. Vì “sống lâu lên lão làng”, nên họ cho anh làm lớp trưởng để quản lý những học viên mới đến sau.
Nhìn bộ dạng thiểu não của anh, không có ai nhịn được cười. Ôi, thật xót xa cho những kiếp người xuất khẩu lao động trên quê hương Việt Nam. Họ và gia đình đang là nạn nhân của một chế độ bán nước buôn dân. Họ vẫn phải ở đây để chịu đựng sự lừa dối và bóc lột, trong nổi niềm khắc khoải chờ mong của người thân nơi quê nhà.
o0o
Một đêm, chúng tôi đang ngủ thì bị đánh thức bởi những tiếng ồn như vỡ chợ. Anh bạn cùng phòng nghe điện thoại rồi quay sang báo với tôi:
- Các học viên bức xúc vì bị lừa, đã nổi loạn phá phách lớp học và đuổi đánh đám cán bộ quản lý.
Mấy chúng tôi vội vàng mở cửa sổ nhìn xuống. Phía dưới sân của trung tâm, trong ánh đèn cao áp sáng trưng, ước độ 5 đến 6 trăm học viên đang tập trung la hét. Họ tụ tập thành từng nhóm với một vẻ phấn khích cao độ. Lắm người nhào vào đập phá cánh cửa nhà xưởng. Một tốp khác đang cầm gậy đuổi đánh mấy tay quản lý chạy lòng vòng như bắt cướp vậy. Theo mấy người chứng kiến kể lại, thì tay giám đốc trung tâm chạy trốn lên được một phòng ở tầng 3, bị một nhóm học viên đuổi theo bắt được. Họ tắt hết đèn điện rồi đánh cho hắn một trận nhừ tử. Vài tay quản lý khác nhanh chân thoát được, thần hồn nát thần tính, đang đêm lên xe chạy thẳng về Hà Nội mà không bao giờ dám ló mặt lên đây nữa.

       Đến gần sáng thì cánh học viên đã rút hết, ai về phòng nấy, để lại một bãi chiến trường la liệt những bàn ghế bị đập phá và vứt chỏng chơ.
Tức nước thì vỡ bờ, âu đó cũng là quy luật xưa nay. Những người Lao động bị lừa đi xuất khẩu, họ cũng đã hết kiên nhẫn trong sự đợi chờ vô vọng.  Và điều gì đến cũng phải đến, những kẻ chủ trương lừa đảo rồi cũng phải trả giá đắt cho những hành động vô  lương tâm của chúng.
                                                                                                              (Viết ngày 29.10.2012)

Chủ Nhật, 11 tháng 11, 2012

Thư gửi em

 Hỡi em yêu dấu nhất đời                                                                           
Em là biển cả
Anh là ánh trăng...
Trăng vàng êm ả
Biển dịu dàng muôn tiếng hát ca
Trong dòng tình ái bao la
Đâu là bến đợi đâu là niềm mong?
Nhớ thương chan chứa cõi lòng
Mà thêm lưu luyến cả dòng thời gian
Vì ai xa cách muôn vàn
Vì đâu ai oán cung đàn hỡi em?
Ở đâu kỷ niệm êm đềm
Của ngày xa vắng mênh mang cuối trời
Như bao dòng nước chơi vơi
Tình ta là cả cuộc đời dần trôi...

Biển tình muôn nổi xót xa
Phải chăng là ánh trăng ngà trên cao?
Nửa đêm lấp lánh ngàn sao
Gió về gợi nhớ thêm vào tâm can
Hoa dạ hương nở sớm vội tàn
Để thêm thương nhớ chẳng an trong hồn

Rồi một sớm mai kia thức dậy                                  
Trong vườn xưa sẽ nở rực trời
Những bông hồng đỏ xinh tươi
Như bao sóng mắt của người ta yêu
Bình minh hay ánh trời chiều
Đều mang mong đợi một điều – nhớ thương
Giọt sầu cay đắng còn vương
Giọt sầu rơi rụng nẻo đường xa xôi
Thời gian kia vẫn dần trôi
Mang theo tất cả quãng đời của em
Đây hàng tơ liễu nhẹ êm
Tóc bay theo gió yếu mềm đáng yêu
Dáng em nho nhỏ yêu kiều
Để anh phải nhớ thương nhiều khôn nguôi

Vì xa cách để rồi yêu dấu
Biết tìm đâu bến đợi hỡi người?
Đây vầng trăng sáng muôn nơi
Đây ngàn biển cả xa vời lung linh
Lòng ta là cả biển tình
Gửi người yêu dấu tươi xinh cuối trời.

                                                                                                         Hà Nội 05/4/1996

Thứ Sáu, 2 tháng 11, 2012

An Cư chẳng có, Lạc Nghiệp cũng không

Cổ nhân có câu: “An Cư Lạc Nghiệp”. Thật vậy, dù người ta có làm gì, ở đâu thì trước tiên phải có nơi ăn chốn ở đàng hoàng, kế đó mới có thể ổn định và phát triển sự nghiệp. Đó là chân lý và lẽ thường xưa nay, cũng là một quan niệm về cuộc sống nhân sinh của chúng ta vậy.
Một dãy phòng trọ của Công Nhân
ở quận Bình Tân - TP.Hồ Chí Minh
Việt Nam ta, kể từ đảng Cộng Sản cai trị đã mấy mươi năm. Đây là đảng của giai cấp Công Nhân và nhân dân lao động, giai cấp được coi là tiên phong cách mạng. Theo đó mà suy, thì người lao động ở Việt Nam bây giờ thực sự giàu có và hạnh phúc, đặc biệt là người Công Nhân. Sự thực lại trái ngược với điều đó, khi mà người Công nhân phải sống thiếu thốn cả về vật chất lẫn tinh thần. Những điều kiện tối thiểu để đảm bảo cho cuộc sống của họ không hề được đáp ứng: Đó là nơi ở và việc làm. Họ phải bươn chãi để tự tìm kiếm công việc, tự lo chỗ ở cho mình với một mức lương hạn hẹp. Bởi vậy mà sự an cư, lạc nghiệp của người Công Nhân còn lắm nổi gian nan.
Hiện nay, đất nước đang trong tiến trình “Hiện đại hoá – Công Nghiệp hoá”. Ngoài mấy trung tâm công nghiệp lớn là Hà Nội, Hải Phòng, Sài Gòn và Đà Nẵng thì hầu như địa phương nào cũng có ít nhất một vài khu công nghiệp cho riêng mình. Kéo theo đó là lực lượng lao động ở các địa phương đổ về các trung tâm này để làm việc. Ngoài các tệ nạn môi giới, lừa đảo việc làm hay bóc lột người lao động, thì ở đây chúng ta chỉ nói đến sự gian khổ và thiếu thốn nơi ăn chốn ở của người Công Nhân.
Mức lương thu nhập hiện nay của người Công Nhân là rất thấp, trung bình chỉ từ 2 – 3 triệu đồng/tháng, nhiều nơi chỉ ở mức 1,5 triệu đồng/tháng. Họ không được các công ty bố trí nhà ở, vì vậy mà phải tự tìm kiếm chỗ trọ cho mình. Với mức lương như vậy, mọi chi tiêu đều gộp trong đó, thì điều dễ hiểu là người công nhân khó mà tìm được cho mình một chỗ trọ tươm tất. Sự an cư vì vậy khó mà được như ý. Họ chỉ có thể tìm cho mình những chỗ trọ nhếch nhác và thiếu thốn đủ thứ tiện nghi. Mức thuê mỗi phòng trọ này có giá chỉ từ 500 – 700 ngàn đồng/tháng, chẳng những vậy họ còn phải rủ nhau 3 – 5 người ở chung một phòng. Vì như vậy sẽ tiết kiệm được tiền, dành phần lương còn lại cho các khoản chi tiêu khác. Thử đặt mình vào vị trí của người công nhân, các bạn sẽ thấy họ phải tài năng thế nào mới có thể làm được những phép tính tằn tiện cho sự chi tiêu của mình. Làm sao mà vẫn sống được với mức lương đó để còn sức cho chủ lao động tiếp tục bóc lột cái thân thể còm cõi của mình. Người Công Nhân (giai cấp tiên phong lãnh đạo cách mạng) phải tính toán chi tiêu từng đồng bạc lẻ, còn các quan chức (đầy tớ của nhân dân) lại giải trí bằng cách đánh mỗi ván cờ tướng trị giá 5 tỉ đồng?. Thế mà chưa thấy đình công phản đối, quả là sức chịu đựng của người Công Nhân xứ ta cũng thật dẻo dai và mãnh liệt dường bao.
Những ngôi nhà trọ vách bằng ván ép, mái tôn, nền xi măng ẩm thấp là nơi ưa thích của người Công nhân khi thuê trọ. Không phải vì họ thích gian khổ và thiếu thốn, mà họ buộc phải chấp nhận như vậy, họ không có sự lựa chọn nào khác. Trung bình mỗi người công nhân chỉ có khoảng 2 m2 để ăn, ở và ngủ nghỉ. Nơi vệ sinh công cộng lại rất bẩn thỉu và hôi hám, vô cùng ảnh hưởng tới sức khoẻ của chủ nhân thuê trọ. Mùa hè, những dãy nhà trọ dài lê thê này nóng hầm hập bởi mái tôn hấp thụ nhiệt rất tốt, người Công nhân như bị quay chín tại nơi ở của mình. Máy điều hoà thì chắc chắn là không rồi, vì vậy dù có bật cái quạt điện cũ chạy hết công suất cũng không thể cải thiện được nhiệt độ trong phòng. Chẳng những vậy, họ còn thường xuyên chịu cảnh thiếu điện nước, luôn lo sợ nạn mất cắp và thiếu trị an.
Chợ lao động: Những người thất nghiệp
đang chờ để bán sức lao động
Lực lượng lao động, và đặc biệt là lao động nhập cư hiện nay đang gia tăng ở Việt Nam. Nguyên nhân chính là sự phát triển của các khu công nghiệp. Điều này thu hút người lao động từ các địa phương đổ về tìm kiếm việc làm. Vấn đề nhà ở cho người Công Nhân là điều cấp thiết và không thể né tránh. Người lao động cần có chỗ ở tốt hơn cho mình trước khi họ được ổn định công việc. Nhà nước hay các công ty sử dụng lao động không thể mãi vô cảm và vô trách nhiệm đối với đời sống của người công nhân, lực lượng chính để “Hiện đại hoá, công nghiệp hoá” đất nước. Nghe đâu Chính phủ có chủ trương xây dựng nhà ở cho người lao động có thu nhập thấp. Chờ mãi chẳng thấy địa phương hay khu công nghiệp nào thực hiện điều này, chỉ thấy họ cướp đất của dân để bán, trong khi người công nhân thì mãi bơ vơ tìm nơi ăn chốn ở cho mình.
Với thực trạng trên, quả là an cư chẳng có, lạc nghiệp cũng không đối với người Công Nhân Việt Nam hiện nay.
Để ghi nhớ cảnh này, Minh Văn tôi có xúc cảm mà làm mấy câu thơ sau:
Búa Liềm đã mấy mươi năm
Mà dân lao động ăn nằm chẳng yên
Lang thang đi khắp ba miền
Áo cơm chẳng có nhân quyền cũng không

Kể từ thống nhất non sông
Muôn dân lưu lạc vào vòng bể dâu
Công Nhân giai cấp đi đầu
An cư lạc nghiệp ở đâu bây giờ?
Mong rằng từ nay về sau, người Công Nhân ở nước ta không còn phải chịu cảnh như vậy nữa.